Thursday, July 24, 2025

19 ಮಗು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ



ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್: ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ

ಈ ವರದಿಯು ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು, ಬಾಂಧವ್ಯದ ಮಹತ್ವ, ಸ್ವ-ಅವಧಿಯ ರಚನೆ, ಪೋಷಕರ ಶೈಲಿಗಳು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಎಸ್.ಜಿ. ಅವರ "ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಎಪಿಸೋಡ್ 19: ಮೊರಾಲಿಟಿ" ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

1. ಅಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್ (ಬಾಂಧವ್ಯ): ಮಕ್ಕಳ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಆಧಾರ

ಪರಿಕಲ್ಪನೆ: ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಎಸ್.ಜಿ. ಅವರು "ಅಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್" ಅನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಅಪರಿಚಿತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಭಯಗೊಂಡಾಗ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಾಗ ಪೋಷಕರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. "ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಏಕೆ ಆ ರೀತಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆಂದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಅವರು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ."
ಹಾರ್ಲೋರವರ ಮಂಕಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳು (1950s):ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಹಾರ್ಲೋ ಅವರು ರೀಸಸ್ ಮಕಾಕ್ ಮಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಬಾಂಧವ್ಯವು ಕೇವಲ ಆಹಾರದ ಮೂಲವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು.
ಮರಿ ಮಂಗಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ತಂತಿಯ ತಾಯಿಗಿಂತಲೂ "ಹಾಯಿಯಾದ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಫೋಮ್ ಸುತ್ತಿದ ಸಿಲಿಂಡರ್" ಆದ "ಕ್ಲಾತ್ ಮದರ್" ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟವು. "ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಬಾಂಧವ್ಯವು ಕೇವಲ ಉಪಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸಿತು."
ಸ್ಪರ್ಶದ ಮಹತ್ವ: ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳು "ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶವು ಬಾಂಧವ್ಯ, ಕಲಿಕೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ" ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದವು.
ಪ್ರಯೋಗದ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ತಾಯಂದಿರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಂಗಗಳು "ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು" ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಿನ್ನುವ ತೊಂದರೆ, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದೆ ಅಲುಗಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಕ್ಷತಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಂತಹ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವು. "ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಕಾಕ್‌ಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ." ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿಯೂ "ಪ್ರೀತಿಸುವ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ ಅಪಾರವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ" ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅವಧಿ (Critcal Period):ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಬೇಕು (ಉದಾ: ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು ಮೊದಲು ನೋಡಿದ ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ತಾಯಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು - ಇಂಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್).
ಮಾನವ ಶಿಶುಗಳು ಇಂಪ್ರಿಂಟ್ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ "ಅವರು ಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ."
ಮೇರಿ ಐನ್ಸ್ವರ್ತ್ ಅವರ "ಸ್ಟ್ರೇಂಜ್ ಸಿಚುಯೇಷನ್" ಪ್ರಯೋಗ (1970s):ಮಕ್ಕಳ ವಿವಿಧ ಬಾಂಧವ್ಯ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಈ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು (ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮಗು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಅಪರಿಚಿತ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿರುವುದು, ತದನಂತರ ತಾಯಿಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅಪರಿಚಿತರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ).
ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗದ ನಡವಳಿಕೆಗಳು: ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ಆತಂಕ, ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಇಚ್ಛೆ, ಅಪರಿಚಿತರ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಮಿಲನದ ನಡವಳಿಕೆ.
ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಬಾಂಧವ್ಯ ಶೈಲಿಗಳು:ಸುರಕ್ಷಿತ ಬಾಂಧವ್ಯ (Secure Attachment - ~70%): ತಾಯಿಯ ಸಮೀಪವಿದ್ದಾಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅನ್ವೇಷಿಸುವರು, ತಾಯಿ ಹೋದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಆತಂಕಗೊಳ್ಳುವರು, ಆದರೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸುವರು. "ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಗಮನ ಕೊಡುವ ತಾಯಂದಿರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ."
ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಅಂಬಿವಾಲೆಂಟ್ ಬಾಂಧವ್ಯ (Insecure Ambivalent Attachment - ~15%): ಅಪರಿಚಿತರಿಗೆ ಹೆದರುವರು, ಹೆಚ್ಚು ಅಳುವರು, ಕಡಿಮೆ ಅನ್ವೇಷಿಸುವರು, ತಾಯಿ ಹೋದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಆತಂಕಗೊಳ್ಳುವರು, ಆದರೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಸಿಟ್ಟಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವರು.
ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಅವೈಡೆಂಟ್ ಬಾಂಧವ್ಯ (Insecure Avoidant Attachment - ~15%): ಅಪರಿಚಿತರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಡ್ಡೆ, ತಾಯಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ತಾಯಿ ಹೋದಾಗ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗದಿರುವುದು, ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಕಡಿಮೆ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುವುದು.
ಪೋಷಕರ ಪ್ರಭಾವ: "ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ತಾಯಂದಿರು, ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆತಂಕಪಡುವ ತಾಯಂದಿರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು."
ಬಾಂಧವ್ಯದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳು: "ಬಾಂಧವ್ಯವು ನಮ್ಮ ಮೂಲಭೂತ ನಂಬಿಕೆಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ನಮ್ಮ ವಯಸ್ಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ, ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರೇರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಆಗಲು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ." ದುರುಪಯೋಗ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಬೆಳೆದ ಮಕ್ಕಳು "ವಯಸ್ಕರಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು" ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
2. ಸ್ವ-ಅವಧಿ (Self-Concept) ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ಶೈಲಿಗಳು:

ಸ್ವ-ಅವಧಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ: "ನಮ್ಮ ಸ್ವಯಂ-ಅರಿವು ನಾವು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ." ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 15 ರಿಂದ 18 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ವೇಳೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸು, ಕೂದಲಿನ ಬಣ್ಣ, ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರು, ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಧನಾತ್ಮಕ ಸ್ವ-ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: "ಧನಾತ್ಮಕ ಸ್ವ-ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂತೋಷ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ."
ಪೋಷಕರ ಶೈಲಿಗಳು (Parenting Styles):ಅಧಿಕಾರಯುತ ಪೋಷಕರು (Authoritarian): "ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 'ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದ' ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ" ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಪೋಷಕರು (Permissive): "ಮಗುವಿನ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಣಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಯಾವುದೇ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ."
ಅಧಿಕೃತ ಪೋಷಕರು (Authoritative): "ಎರಡರ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ತಮ್ಮ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ."
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶೈಲಿ: "ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಿಹಿ ಸ್ಪಾಟ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ."
3. ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ (Moral Development):

ಕohlberg's ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ: ಲಾರೆನ್ಸ್ ಕೊಹ್ಲ್ಬರ್ಗ್ ಅವರು ಪಿಯಾಜೆಟ್ ಅವರ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು, ನೈತಿಕ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.
ಹೈನ್ಜ್ ದ್ವಂದ್ವ (Heinz Dilemma): ಕೊಹ್ಲ್ಬರ್ಗ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ನೈತಿಕ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ನೈತಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಮೂರು ಹಂತಗಳು:ಪೂರ್ವ-ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೈತಿಕತೆ (Preconventional Morality - 9 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು): "ಮಕ್ಕಳು ಸ್ವಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಜನರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ." (ಹೈನ್ಜ್‌ಗೆ ಔಷಧ ಬೇಕಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಕದಿಯುವುದು ಅವನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪೂರೈಸಿತು).
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೈತಿಕತೆ (Conventional Morality - ಹದಿಹರೆಯದ ಪ್ರಾರಂಭ): "ಅನುರೂಪತೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವರು ಮತ್ತು ಹೈನ್ಜ್‌ನನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ ಏನಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುವರು." ("ಜನರು ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ?" ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾರೆ).
ಪೂರ್ವ-ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೈತಿಕತೆ (Postconventional Morality - ಹದಿಹರೆಯದಿಂದ onwards): "ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಯಸ್ಕ ನೈತಿಕತೆ, ನಾವು ವಿಭಿನ್ನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತೇವೆ." (ಕಾನೂನುಗಳು ಮುಖ್ಯ, ಆದರೆ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಜೀವ ಉಳಿಸುವಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಬಹುದು. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಇದು "ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನೈತಿಕ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅಮೂರ್ತ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು" ಆಧರಿಸಿದೆ – ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜನರಿಗೆ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಹೈನ್ಜ್ ಔಷಧಿ ಕದಿಯುವುದು ಸರಿಯಾಗಿತ್ತು).
ವಿಮರ್ಶೆ: ಕೊಹ್ಲ್ಬರ್ಗ್ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತವು "ನೈತಿಕ ಚಿಂತನೆಗಿಂತ ನೈತಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ" ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ತೀರ್ಮಾನ:

ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರು "ನಮ್ಮ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಂಗತಿಗಳು, ನಮ್ಮ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಮ್ಮ ಸ್ವ-ಅವಧಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ - ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಹದಿಹರೆಯ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಾನಸಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿವೆ.

No comments: