03 ಶಿಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಸರಣಿ - ರಾಸಾಯನಿಕ ಮನಸ್ಸು

ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು – ನಮ್ಮ ಆಲೋಚನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳು. ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಎಸ್. ಜಿ. ಅವರು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ನಮ್ಮ ಚಿಂತನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

•

ಮೆದುಳು – ದೇಹದ ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರ. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಉಂಟಾದ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಮೆದುಳು ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

•

ನರಮಂಡಲಗಳು – ನರಕೋಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇದು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತದೆ.

•

ನರಕೋಶಗಳು (ಅಥವಾ ನರ ಜೀವಕೋಶಗಳು) – ನಮ್ಮ ನರಮಂಡಲಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲ ಘಟಕಗಳು. ಮೆದುಳು ಬಿಲಿಯನ್ ಗಟ್ಟಲೆ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

•

ಸೋಮ (ಕೋಶಕಾಯ) – ನರಕೋಶದ ಜೀವ ಬೆಂಬಲ ಭಾಗ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್, ಡಿಎನ್‌ಎ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ, ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

•

ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು – ಇತರ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ನರಕೋಶದ ಕವಲೊಡೆದ ಭಾಗಗಳು.

•

ಆಕ್ಸಾನ್ – ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಕೋಶಕಾಯದಿಂದ ಇತರ ನರಕೋಶಗಳು, ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ನಾಯುಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸುವ ಉದ್ದವಾದ, ಕೇಬಲ್ ತರಹದ ಭಾಗ.

•

ಮೈಲಿನ್ ಕವಚ – ಆಕ್ಸಾನ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಗಾಂಶದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪದರ. ಇದು ಸಂದೇಶಗಳ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

•

ಕ್ರಿಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಆಕ್ಷನ್ ಪೊಟೆನ್ಷಿಯಲ್) – ನರಕೋಶವು ಉತ್ತೇಜಿತಗೊಂಡಾಗ ಅಥವಾ ನೆರೆಯ ನರಕೋಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶ.

•

ಸಿನಾಪ್ಸ್‌ಗಳು – ನರಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಬಿಂದುಗಳು.

•

ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಅಂತರ – ನರಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂತರ.

•

ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು (ನ್ಯೂರೋಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ಗಳು) – ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಅಂತರವನ್ನು ದಾಟಿ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂದೇಶವಾಹಕಗಳು. ಇವು ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

•

ಮರುಹೀರಿಕೆ (ರೀಅಪ್ಟೇಕ್) – ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು, ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ನರಕೋಶದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

•

ಉತ್ತೇಜಕ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು – ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ, ಕ್ರಿಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವು.

•

ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳು – ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿ, ಅವು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವವು.

•

ನೊರ್ಪೈನ್ಫ್ರಿನ್ – ಎಚ್ಚರ ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ.

•

ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ – ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ; ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡಿ ರೋಗಗ್ರಸ್ತವಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೈಗ್ರೇನ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

•

ಗಾಬಾ (ಗಾಮಾ-ಅಮೈನೊಬ್ಯುಟರಿಕ್ ಆಮ್ಲ) – ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ.

•

ಸಿರೊಟೋನಿನ್ – ಮನಸ್ಥಿತಿ, ಹಸಿವು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ. ಕಡಿಮೆ ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

•

ಅಸಿಟೈಲ್ಕೋಲಿನ್ – ಸ್ನಾಯು ಚಲನೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದ್ದು, ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ. ಅಲ್ಝೈಮರ್ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಉತ್ಪಾದಕ ನರಕೋಶಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತವೆ.

•

ಡೋಪಮೈನ್ – ಕಲಿಕೆ, ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಆಹ್ಲಾದಕರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ. ಇದರ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ವ್ಯಸನಕಾರಿ, ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ನಡವಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

•

ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ – ದೇಹದ ನಿಧಾನಗತಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂವಹನಗಳನ್ನು ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮೂಲಕ ರಕ್ತಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

•

ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳು – ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂದೇಶವಾಹಕಗಳು. ಇವು ಮನಸ್ಥಿತಿ, ಪ್ರಚೋದನೆ, ಚಯಾಪಚಯ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.

•

ಅಡ್ರಿನಾಲಿನ್ (ಹೋರಾಟ ಅಥವಾ ಪಲಾಯನ ಹಾರ್ಮೋನ್) – ಮೂತ್ರಜನಕಾಂಗದ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಂದ ಸ್ರವಿಸುವ ಹಾರ್ಮೋನ್, ಇದು ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಅಪಾಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

•

ಮೇದೋಜ್ಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿ – ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಕಗಾನ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವ ಗ್ರಂಥಿ, ಇದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

•

ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ – ದೇಹದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಗ್ರಂಥಿ, ಇದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್ (ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಧವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರೀತಿಯ ಹಾರ್ಮೋನ್) ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

•

ಹೈಪೋಥಾಲಮಸ್ – ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ನಿಯಂತ್ರಕ, ಇದು ಮೆದುಳಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

•

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಲೂಪ್ – ನರಮಂಡಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನರಮಂಡಲವನ್ನು, ಮೆದುಳು, ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಈ ಪದಗಳು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. "ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾನಸಿಕವೂ ಜೈವಿಕವಾಗಿದೆ" ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ.