08 ಮನಸ್ಸಿನ ಅದ್ಭುತ ಲೋಕ

ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಎಸ್.ಜಿ. ಅವರ "ಪ್ರಜ್ಞೆ" ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಮುಖ್ಯ ಥೀಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳು:

ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಎಸ್.ಜಿ. ಅವರು ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಮಾನವ ಅನುಭವದ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅಂಶ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು "ನಾವು ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಕಷ್ಟಪಡುವಂತಹ" ಒಂದು ವಿಷಯ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಅದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ, ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

1. ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:

• ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರು ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು "ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಅರಿವು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಇದು "ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ, ಬದಲಾಗುವ ಮತ್ತು ಅಖಂಡವಾದ ಹರಿವು" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು "ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಶಿಯಸ್ನೆಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಇದು ಮೆದುಳಿನ "ಸಂಚರಿಸುವ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಲೈಟ್" ನಂತೆ, ಒಂದು ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿ ನಂತರ ಮುಂದಿನದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು, ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

2. ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗಳು:

• ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರ, ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬದಲಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.
• ಈ ಬದಲಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ (ಕನಸುಗಳು), ಶಾರೀರಿಕವಾಗಿ (ಔಷಧ-ಪ್ರೇರಿತ ಭ್ರಮೆ), ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ (ಧ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಸಮ್ಮೋಹನ) ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು.

3. ಅರಿವಿನ ನರವಿಜ್ಞಾನ (Cognitive Neuroscience) ಮತ್ತು ನರಚಿತ್ರಣ (Neuroimaging):

• ಅರಿವಿನ ನರವಿಜ್ಞಾನವು ಮೆದುಳಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ನರಚಿತ್ರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು (ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಣ) "ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೆದುಳಿನ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಅನುಭವಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು" ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
• ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರು ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಅಸಮ್ಮತಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ("ಸಂಬಂಧವು ಕಾರಣವನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ").

4. ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ದ್ವಿ-ಪದರ ಮಾದರಿ (Dual Process Models of Consciousness):

• ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರು ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಇದು "ನಮ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಮನಸ್ಸು" ಮತ್ತು "ನಮ್ಮ ಸುಪ್ತ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮನಸ್ಸು" ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಂತೆ ಉಪ-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಮನಸ್ಸು 'ಅಳಿಲು' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರೆ, ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸು ಅದರ ಬಣ್ಣ, ಚಲನೆ, ದೂರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

5. ಆಯ್ದ ಗಮನ (Selective Attention):

• ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಸುಮಾರು 11 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಿಟ್‌ಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದರೂ, ನಾವು "ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸುತ್ತೇವೆ".
• "ಆಯ್ದ ಗಮನ" ನಾವು "ನಮ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಚೋದಕಗಳ ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ, ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೊರಗಿಡುತ್ತದೆ".
• ಇದನ್ನು "ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರತ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೈಟ್‌ನಂತಿದೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• "ಕಾಕ್‌ಟೈಲ್ ಪಾರ್ಟಿ ಪರಿಣಾಮ" ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೋಣೆಯ ಗದ್ದಲದ ನಡುವೆಯೂ ಒಂದೇ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಬಹುದು.

6. ಅಜಾಗರೂಕತೆಯ ಅಂಧತ್ವ (Inattentional Blindness) ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆ ಅಂಧತ್ವ (Change Blindness):

• "ಅಜಾಗರೂಕತೆಯ ಅಂಧತ್ವ" ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ಣ ಗಮನವು ಬೇರೆ ಕಡೆ ಇದ್ದಾಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು.
• "ಕಾಣದ ಗೊರಿಲ್ಲಾ" ಅಥವಾ "ಮೂನ್‌ವಾಕಿಂಗ್ ಬೇರ್" ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಗಮನ ನೀಡಿದಾಗಲೂ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿನ ಗೊರಿಲ್ಲಾವನ್ನು ನೋಡಲು ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಾರೆ.
• ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರು "ಡೋಂಟ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಡ್ರೈವ್!" ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಆಯ್ದ ಗಮನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯ ಅಂಧತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• "ಬದಲಾವಣೆ ಅಂಧತ್ವ" ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗುವುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ವ್ಯಕ್ತಿ ಬದಲಾವಣೆ" ಪ್ರಯೋಗ).
• ಮಾಂತ್ರಿಕರು ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು "ತಪ್ಪು ದಿಕ್ಕು" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

7. ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು:

• ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರು "ನಾವು ನಮಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಈ ಗಮನದ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
• ಪ್ರಜ್ಞೆಯು "ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನಿಗೂಢ ಭಾಗವಾಗಿದೆ."
• ಮುಂದಿನ ಸೆಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳಂತಹ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲಾಗುವುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು:

• "What’s something we all experience, all the me, that we can’t really measure, and barely have words to define? You can’t hold it in your hand, or take a bite out of it. It isn’t something you learn or pracce; it just IS. Consciousness."
• "Dr Sudheendra is now trying to define consciousness as our awareness of ourselves and our environment."
• "Dr Sudheendra S G thinks of consciousness as a connuously moving, shiing, and unbroken stream, hence the term “stream of consciousness.”"
• "Our consciousness helps us plan our futures, consider consequences, and reflect on the past. It is both the most familiar, and the most mysterious part of our lives."
• "Cognive neuroscience... is the study of how brain acvity is linked with our mental processes, including thinking, percepon, memory, and language."
• "And there’s more than one way to scan a brain. Structural imaging shows the brain’s anatomy, and is useful in idenfying large-scale tumors, diseases, and injuries. In contrast, funconal imaging shows us electromagnec or metabolic acvity in the brain, like blood flow, to let us observe correlaons between specific mental funcons and acvity in parcular brain areas."
• "Dr Sudheendra analyses and says that all your senses are scooping up nearly 11 million bits of informaon, EVERY SECOND. And yet, you consciously register only about 40 at me."
• "Selecve atenon is how we focus our consciousness on one parcular smulus or group of smuli, effecvely tuning out the rest."
• "Dr Sudheendra S G calls this as, inatenonal blindness."
• "The original version of this experiment found that about 50% of people didn’t noce that there was A GORILLA WALKING THROUGH THE ROOM! THAT is how powerfully selecve our atenon can be."
• "Magicians also prey on our change blindness, the psychological phenomenon in which we fail to noce changes in our environment."
• "the botom line is, we are far less aware of what’s going on around us than we think we are."