10 ಸಮ್ಮೋಹನ ಮತ್ತು ಮಾಧಕ ವಸ್ತುಗಳು

ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಎಸ್.ಜಿ. ಅವರ "ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಎಪಿಸೋಡ್ 10: ಆಲ್ಟರ್ಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಷಿಯಸ್ನೆಸ್ - ಹಿಪ್ನೋಸಿಸ್" ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಿಪ್ನೋಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಸೈಕೋಆಕ್ಟಿವ್ ಡ್ರಗ್‌ಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಮೂಲವು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳು:

1. ಹಿಪ್ನೋಸಿಸ್ ಒಂದು ನೈಜ, ಆದರೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡ ವಿದ್ಯಮಾನ:

• ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರು ಹಿಪ್ನೋಸಿಸ್ "ಒಂದು ನೈಜ ವಿಷಯ" ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ "ಇದು ಬಹುಶಃ ನೀವು ಅಂದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಅಲ್ಲ" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಜ್ ಮೆಸ್ಮರ್ ತಮ್ಮ "ಪ್ರಾಣಿ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಸಂ" ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲಕ ರೋಗಿಗಳನ್ನು "ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಲೈಕ್ ಸ್ಟೇಟ್" ಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೆಸ್ಮರ್ "ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಸಲಹೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
• ಹಿಪ್ನೋಸಿಸ್ ಅನ್ನು "ಶಾಂತ, ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಲೈಕ್ ಸ್ಟೇಟ್" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ "ಹೆಚ್ಚಿದ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗಮನ" ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ "ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲಹೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ." ಒತ್ತಡ, ಆತಂಕ, ತೂಕ ಇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನೋವಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಇದನ್ನು "ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ."
• ಪ್ರಮುಖ ಸತ್ಯಾಂಶ: "ನೀವು ಹಿಪ್ನೋಸಿಸ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಲಹೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ನಿಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನೀವು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ." ಇದು "ದಿ ಮಂಚೂರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೇಟ್" ನಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು "ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು" ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
• ಕೇವಲ 20% ಜನರು ಮಾತ್ರ "ಹೆಚ್ಚು ಹಿಪ್ನೋಟೈಸ್ ಮಾಡಬಲ್ಲವರು" ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

1. ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳು (Altered States of Consciousness) ಮತ್ತು ವಿಸಂಗತಿ (Dissociation):

• ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು "ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಅರಿವು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಪ್ನೋಸಿಸ್ "ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬದಲಾದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ."
• ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರು ಮನಸ್ಸಿನ "ಇತರ ಗೇರ್ಗಳು" ಇರುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು "ನಾನು ಇನ್ನು ನಾನು ಅಲ್ಲ" ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಮತಿಭ್ರಮೆ (hallucinations) ಮತ್ತು ಸೈಕೋಆಕ್ಟಿವ್ ಡ್ರಗ್‌ಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಹ ಬದಲಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
• ಹಿಪ್ನೋಸಿಸ್ ಅನ್ನು "ವಿಸಂಗತಿ" ಎಂಬ ವಿಶೇಷ "ದ್ವಿ-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಭಜಿತ-ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. "ವಿಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ," ಇದು ಸೌಮ್ಯವಾದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು "ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಷ್ಟದವರೆಗೆ" ಇರುತ್ತದೆ.
• ವಿಸಂಗತಿ ನೋವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, "ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಆಗಿ ನೋವಿನ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆ ನೋವಿಗೆ ಆಯ್ದು ಗಮನ ಕೊಡದಿರಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ." ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಿಪ್ನೋಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವಿಸಂಗತಿಗೊಳ್ಳಲು "ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ" ಮತ್ತು "ಕೆಲವು ಜನರು ಇದರಲ್ಲಿ ಇತರರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮರು," ಅಂದರೆ "ಹೆಚ್ಚು ಹಿಪ್ನೋಟೈಸ್ ಮಾಡಬಲ್ಲವರು" ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

1. ಸೈಕೋಆಕ್ಟಿವ್ ಡ್ರಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೆದುಳಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ:

• ಸೈಕೋಆಕ್ಟಿವ್ ಡ್ರಗ್‌ಗಳು "ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು." ಅವು ಮೆದುಳಿನ ಸಿನಾಪ್ಸ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಪ್ಲಸೀಬೋ ಪರಿಣಾಮ (Placebo Effect) ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ: "ನೀವು ಟಕಿಲಾ ಕುಡಿಯುವುದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೀವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಂಬಿದರೆ, ಮತ್ತು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವರ್ಜಿನ್ ಮಾರ್ಗರಿಟಾವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಗುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ನಿಮ್ಮ ಕೇವಲ ನಿರೀಕ್ಷೆಯು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಹೊಡೆಯಲು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು."
• ಡ್ರಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
• ಡಿಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್ (Depressants): ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್, ಟ್ರ್ಯಾಂಕ್ವಿಲೈಜರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಪಿಯೇಟ್‌ಗಳು (ಮಾರ್ಫಿನ್, ಹೆರಾಯಿನ್) ನರಮಂಡಲದ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ "ನಿಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ನಿರ್ಧಾರ-ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಯಂ-ಅರಿವು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ" ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಒಪಿಯೇಟ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ಬಳಕೆಯು ಮೆದುಳು ತನ್ನದೇ ಆದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೋವು ನಿವಾರಕ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳಾದ ಎಂಡಾರ್ಫಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು "ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಟ್ಟ ವಾಪಸಾತಿ"ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಟಿಮ್ಯುಲೆಂಟ್ಸ್ (Stimulants): ಕೆಫೀನ್, ನಿಕೋಟಿನ್, ಅಫೆಟಮೈನ್‌ಗಳು, ಮೆಥ್, ಎಕ್ಸ್ಟಸಿ ಮತ್ತು ಕೊಕೇನ್ ನರ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ, ಶಕ್ತಿ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ಡೋಪಮೈನ್, ಸಿರೊಟೋನಿನ್ ಮತ್ತು ನೊರ್ಪೈನ್ಫ್ರಿನ್ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ "ಆತಂಕದ, ಖಿನ್ನತೆಯ ಕುಸಿತ" ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಕೊಕೇನ್‌ನ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅದು ಮಾರ್ಫಿನ್ ವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ನಂತರ ತಿಳಿದುಬಂತು.
• ಹ್ಯಾಲ್ಯುಸಿನೋಜೆನ್ಸ್ (Hallucinogens): ಎಲ್ಎಸ್‌ಡಿ, ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಈ ಡ್ರಗ್‌ಗಳು ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಸಂವೇದನಾ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಇಲ್ಲದೆ "ಸಂವೇದನಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು" ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದು "ನೀವು ನಿಜವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೋಡಲು, ಕೇಳಲು, ವಾಸನೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಅನುಭವಿಸಲು" ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

1. ಡ್ರಗ್ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಮತಿಭ್ರಮೆ (Non-Drug Induced Hallucinations):

• ಸೆಳೆತ, ಮೆದುಳಿನ ಗಾಯಗಳು, ರೋಗಗಳು, ಸಂವೇದನಾ ಕೊರತೆ, ಜ್ವರ, ಒತ್ತಡ, ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ದುಃಖ ಅಥವಾ ಖಿನ್ನತೆಯಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಸಹ ಮತಿಭ್ರಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
• ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಓಟಗಾರನಿಗೆ ಸ್ನಾಯು ಸೆಳೆತ ಉಂಟಾದಾಗ," "ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಿ" ಎಂದು ಆದೇಶಿಸುವ "ಬಲವಾದ, ಕೇಳಿಸುವಂತಹ ಧ್ವನಿ" ಕೇಳಿಸಬಹುದು.
• ಒಂದು ಇಂದ್ರಿಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಜನರು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಅಥವಾ ವಾಸನೆ) "ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ಎಳೆದು" ಮತಿಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು.

ತೀರ್ಮಾನ: ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಹಿಪ್ನೋಸಿಸ್, ಡ್ರಗ್‌ಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಮತಿಭ್ರಮೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ಮನಸ್ಸು ಕೇವಲ ಎಚ್ಚರದ ಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆಂತರಿಕ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮ ಮೆದುಳನ್ನು ನಾವು ಬಯಸಿದಂತೆ ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸಲು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಭವಿಷ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. "ನಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಚಿಂತಿಸಲು ಸಮೃದ್ಧ, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವಿಚಾರಗಳ ಜಗತ್ತನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಾನವ ಮನಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ."