05 ಮಾನವ ಸಂವೇದನೆ vs ಗ್ರಹಿಕೆ

ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅವಲೋಕನ

ಈ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ಡಾಕ್ ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಎಸ್.ಜಿ. ಅವರ "ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಗ್ರಹಿಕೆ" ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸದಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳು, ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗಳು:

1. ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರು ಸಂವೇದನೆ (Sensation) ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆ (Perception) ಎರಡೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

• ಸಂವೇದನೆ: ಇದು "ಬಾಟಮ್-ಅಪ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ" (bottom-up process) ಆಗಿದ್ದು, ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು (ದೃಷ್ಟಿ, ಶ್ರವಣ, ವಾಸನೆ) ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಚೋದಕಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ.
• ಗ್ರಹಿಕೆ: ಇದು "ಟಾಪ್-ಡೌನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ" (top-down process) ಆಗಿದ್ದು, ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ.
• ಉದಾಹರಣೆ: ನೀವು ಪರದೆಯಿಂದ ಬೆಳಕನ್ನು "ಸಂವೇದಿಸು"ತ್ತೀರಿ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಅದನ್ನು "ಬನಾರಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್" ಎಂದು "ಗ್ರಹಿಸು"ತ್ತದೆ.

2. ಮುಖ-ಕುರುಡುತನ (ಪ್ರೊಸೋಪಾಗ್ನೋಸಿಯಾ - Prosopagnosia): ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಳೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ

• ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಅವರು ಪ್ರೊಸೋಪಾಗ್ನೋಸಿಯಾವನ್ನು ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸ್ಥಳೀಕರಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನರವಿಜ್ಞಾನಿ ಆಲಿವರ್ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತು.
• ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:ಸ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ "ಮುಖಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಅಥವಾ ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ" ಇದೆ.
• ಅವರ ದೃಷ್ಟಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಮೆದುಳಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗವು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
• "ಸ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಫಿ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರು ಜನಸಂದಣಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಆರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಮೆದುಳಿನ ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗವು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ."
• ಇದು ಮುಖ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆ ಮೆದುಳಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮುಖ-ಕುರುಡುತನವು "ಫ್ಯೂಸಿಫಾರ್ಮ್ ಗೈರಸ್" (fusiform gyrus) ಎಂಬ ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

3. ಸಂವೇದನಾ ಮಿತಿಗಳು (Sensory Thresholds): ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಮಿತಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

• ಪರಮ ಮಿತಿ (Absolute Threshold of Sensation): "ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಚೋದಕವನ್ನು 50% ಸಮಯ ಗುರುತಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಚೋದನೆ."
• ಒಂದೇ ತೀವ್ರತೆಯ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನಾವು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಕೇಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಕೇಳದಿರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ "ಮೆದುಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ."
• ಸಿಗ್ನಲ್ ಡಿಟೆಕ್ಷನ್ ಥಿಯರಿ (Signal Detection Theory): ದುರ್ಬಲ ಪ್ರಚೋದಕಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಾಗ ನಮ್ಮ "ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು" ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉದಾಹರಣೆ: ಹೊಸ ಪೋಷಕರು ಮಗುವಿನ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಸಪ್ಪಳವನ್ನು ಸಹ ಕೇಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಹಾದುಹೋಗುವ ರೈಲಿನ ಘರ್ಜನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸದಿರಬಹುದು. ಅವರ ಗಮನವು ಮಗುವಿನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಸಂವೇದನಾ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ (Sensory Adaptation): ನಿರಂತರ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
• ಉದಾಹರಣೆ: ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ಸ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರವೆನಿಸಿದರೂ, ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ.
• ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮಿತಿ (Difference Threshold) ಮತ್ತು ವೆಬರ್‌ನ ನಿಯಮ (Weber’s Law):ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮಿತಿ ಎಂದರೆ "ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಚೋದಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಹಂತ."
• "ವೆಬರ್‌ನ ನಿಯಮ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ನಾವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಲಾಗರಿದಮಿಕ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (logarithmic scale) ಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇವೆ, ರೇಖೀಯವಾಗಿ (linear) ಅಲ್ಲ. ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವಲ್ಲ, ಬದಲಾವಣೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ."
• ಉದಾಹರಣೆ: ಸಣ್ಣ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಅದೇ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

4. ಮಾನವ ದೃಷ್ಟಿ (Human Vision): ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

• ದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ನರ ಸಂದೇಶಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ಸುದೀರ್ಘ ಆದರೆ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಘಟನೆಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.
• ಬೆಳಕಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು:ಮಾನವರು ನೋಡುವ ಬೆಳಕು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• ತರಂಗಾಂತರ (Wavelength) ಮತ್ತು ಆವರ್ತನ (Frequency): ಬಣ್ಣವನ್ನು (hue) ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಕಡಿಮೆ ತರಂಗಾಂತರಗಳು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು, ದೀರ್ಘ ತರಂಗಾಂತರಗಳು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ (Amplitude): ತೀವ್ರತೆ ಅಥವಾ ಹೊಳಪನ್ನು (intensity or brightness) ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಣ್ಣ.
• ಕಣ್ಣಿನ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು:ಕಾರ್ನಿಯಾ (Cornea) ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯ (Pupil): ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ.
• ಲೆನ್ಸ್ (Lens): ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ರೆಟಿನಾದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ರೆಟಿನಾ (Retina): ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯ ಒಳಭಾಗದ ಮೇಲ್ಮೈ. ಇದು ದೃಶ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂವೇದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
• ರಾಡ್‌ಗಳು (Rods): ಬೂದು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಪೆರಿಫೆರಲ್ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೋನ್‌ಗಳು (Cones): ಉತ್ತಮ ವಿವರ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಫೋವಿಯಾ (fovea) ಎಂಬ ರೆಟಿನಾದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಿನ ಬಳಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉತ್ತಮ ಬೆಳಕಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
• ಮಾನವ ಕಣ್ಣು ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೋಡುವಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿದೆ, ಸರಾಸರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು "ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು" ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲನು.
• ಬಣ್ಣ ದೃಷ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು:ಯಂಗ್-ಹೆಲ್ಮ್‌ಹೋಲ್ಟ್ಜ್ ಟ್ರೈಕ್ರೋಮಾಟಿಕ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Young-Helmholtz Trichromatic Theory): ರೆಟಿನಾವು ಕೆಂಪು, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣ ಗ್ರಾಹಕ ಕೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿತಗೊಂಡಾಗ ಯಾವುದೇ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಬಣ್ಣ ಕುರುಡುತನ (Colorblindness): ಸುಮಾರು "ಐವತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ" ಕೆಲವು ಮಟ್ಟದ ಬಣ್ಣ ದೃಷ್ಟಿ ಕೊರತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಲಿಂಗ-ಸಂಬಂಧಿತ ಆನುವಂಶಿಕ ದೋಷವಾಗಿದೆ. ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಹಸಿರು ಕೋನ್‌ಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
• ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Opponent-Process Theory): ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೋಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಗ್ರಾಹಕ ಕೋಶಗಳು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತಗೊಂಡರೆ, ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ (ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ).
• ದೃಶ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ:ರಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೋನ್‌ಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ನರ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು (neural signals) ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಸಂಕೇತಗಳು ಬೈಪೋಲಾರ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು (bipolar cells) ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಅದು ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾನ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು (ganglion cells) ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾನ್ ಕೋಶಗಳ ಉದ್ದನೆಯ ಆಕ್ಸಾನ್ ಬಾಲಗಳು ಸೇರಿ ಆಪ್ಟಿಕ್ ನರವನ್ನು (optic nerve) ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ನರಗಳ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯಿಂದ ಮೆದುಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
• ದೃಶ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯು ಆಪ್ಟಿಕ್ ನರದಿಂದ ಥಾಲಮಸ್ (thalamus) ಮೂಲಕ ಮೆದುಳಿನ ದೃಶ್ಯ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ (visual cortex) ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ದೃಶ್ಯ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಆಕ್ಸಿಪಿಟಲ್ ಲೋಬ್‌ನಲ್ಲಿ (occipital lobe) ಇದೆ.
• ಫೀಚರ್ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು (Feature Detectors): ದೃಶ್ಯ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ನರ ಕೋಶಗಳು "ಆಕಾರಗಳು, ಕೋನಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನೆಗಳಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೆ" ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ.
• ಸಮಾನಾಂತರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ (Parallel Processing): ಮೆದುಳು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಹಲವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರೂಪ, ಆಳ, ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ).

ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಗಳು/ಕಲ್ಪನೆಗಳು:

• ಆಲಿವರ್ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್: ಪ್ರೊಸೋಪಾಗ್ನೋಸಿಯಾದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ.
• ಸಂವೇದನೆ: ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಚೋದಕಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು.
• ಗ್ರಹಿಕೆ: ಮೆದುಳು ಸಂವೇದನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಂಘಟಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
• ಪರಮ ಮಿತಿ: ಪ್ರಚೋದಕವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣ (50% ಸಮಯ).
• ಸಿಗ್ನಲ್ ಡಿಟೆಕ್ಷನ್ ಥಿಯರಿ: ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭವು ಸಂವೇದನಾ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಂವೇದನಾ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ: ನಿರಂತರ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ.
• ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮಿತಿ: ಎರಡು ಪ್ರಚೋದಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.
• ವೆಬರ್‌ನ ನಿಯಮ: ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಲಾಗರಿದಮಿಕ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ರೇಖೀಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲ (ಶೇಕಡಾವಾರು ಬದಲಾವಣೆ ಮುಖ್ಯ).
• ಬೆಳಕು: ತರಂಗಾಂತರವು ಬಣ್ಣವನ್ನು (hue) ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು (intensity) ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
• ರೆಟಿನಾ: ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಹಕ ಕೋಶಗಳನ್ನು (ರಾಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೋನ್‌ಗಳು) ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೇಲ್ಮೈ.
• ರಾಡ್‌ಗಳು: ಬೂದು ಪ್ರಮಾಣ, ಕಡಿಮೆ ಬೆಳಕು, ಪೆರಿಫೆರಲ್ ದೃಷ್ಟಿ.
• ಕೋನ್‌ಗಳು: ಉತ್ತಮ ವಿವರ, ಬಣ್ಣ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬೆಳಕು, ಫೋವಿಯಾ.
• ಯಂಗ್-ಹೆಲ್ಮ್‌ಹೋಲ್ಟ್ಜ್ ಟ್ರೈಕ್ರೋಮಾಟಿಕ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ: ಕೆಂಪು, ಹಸಿರು, ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಗ್ರಾಹಕ ಕೋನ್‌ಗಳು.
• ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ: ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬಣ್ಣ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು.
• ಆಪ್ಟಿಕ್ ನರ: ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಮೆದುಳಿಗೆ ನರ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
• ದೃಶ್ಯ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್: ಮೆದುಳಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಆಕ್ಸಿಪಿಟಲ್ ಲೋಬ್‌ನಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಫೀಚರ್ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೃಶ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ವಿಶೇಷ ನರ ಕೋಶಗಳು.
• ಸಮಾನಾಂತರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ: ಮೆದುಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೃಶ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು (ರೂಪ, ಆಳ, ಚಲನೆ, ಬಣ್ಣ) ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.

ಮುಂದಿನ ಹಂತ: ಮುಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ಸುಧೀಂದ್ರ ಎಸ್.ಜಿ. ಅವರ "ಹೋಮನ್ಕ್ಯುಲಸ್" (Homunculus) ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುವುದು.